Son on ildə PUA-lar və son zamanlar İnsansız Dəniz Platformaları (İDP) İŞİD, Yəmən husiləri kimi qruplaşmaların və Ukrayna ordusu kimi qüvvələrin əlinə keçərək, getdikcə daha çox öldürücü və təsirli hərbi məhsullara çevrilib. Kiyev 2022-ci ildə Rusiyanın işğalını yavaşlatmaq üçün PUA-lardan istifadə etdi və daha sonra Moskvaya qədər olan hədəfləri vurmaq üçün daha uzun mənzilli PUA-lar göndərdi.
Oktyabrın 7-də HƏMAS İsrailə hücum edəndə, hücum İsrail müşahidə məntəqələrinə hobbi məqsədli PUA-larla edilən hücumlarla başladı. İranın dəstəklədiyi husilər də Qırmızı dənizdəki gəmi yollarını hədəf almaq üçün PUA-lardan istifadə edirlər. İndi ABŞ və müttəfiqləri üçün əsas sual bahalı raketlərdən istifadə etmədən ucuz PUA-lardan necə müdafiə olunacağıdır.
Mənzil: PUA-lar döyüş sahəsini genişləndirir
Bir yüksəklikdən əməliyyat həyata keçirmək kimi, PUA-lar da döyüşçülərin baxış və atəş sahəsini genişləndirir. PUA-lar artilleriya kimi uzaqdan atılan silahların dəqiqliyini artırır. Logistika şəbəkələrini tapmağa və hədəfə almağa, düşmənin təchizat xətlərini genişləndirməyə və əməliyyatları çətinləşdirməyə kömək edə bilər. Uzun mənzilli PUA-lar pilotları təhlükəyə atma riski olmadan cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən mülki əraziləri təhlükədən qoruyur.
Aktivlik: PUA-lar müharibəni qəddar və geniş hala gətirir
Hərbi qulluqçulardan fərqli olaraq PUA-lar yemək yemir, yatmır və yorulmur. Onların istehsalı getdikcə daha da ucuzlaşır. Ona görə də indi onların istifadəsi daha da artıb. Şəbəkəyə qoşularaq, məlumatı nəzarətçilərlə və bir-biri ilə dərhal paylaşa bilərlər. Onların gözünü qırpmayan baxışları döyüş meydanındakı sığınacaq yerini məhdudlaşdırır və hərbi qulluqçuları daim keşik çəkməyə məcbur edir ki, bu da qarşı tərəf üçün çox yorucu vəziyyətə çevrilir.
Avtonomluq: PUA-lar hədəfləri tanımağı və avtonom fəaliyyət göstərməyi öyrənir
Ərazinin xəritəsini çəkmək və ya düşmən mövqelərini aşkar etmək kimi bəzi vəzifələrin PUA-ya həvalə edilməsi insan operatorların iş yükünü yüngülləşdirir və onları daha yüksək səviyyəli tapşırıqlara diqqət yetirmələri üçün sərbəst buraxır. Bu avtonomluğun yalançı hücum riskini azaldıb-azaltmayacağı və ya artırıb-artırmayacağı isə bəlli deyil.
Xərc
Zərbə PUA-ları yüksək texnologiyalı və istehsalı çətin olan sistemlərdən raketlər kimi istifadə olunan bir məhsula çevrilib. Kommersiya PUA-ları döyüşdə istifadə üçün uyğunlaşdırılıb. Onların yayılması böyük orduları öz üstünlüyünü qorumaq üçün qabaqcıl antidron texnologiyalarına diqqət yetirməyə məcbur edir. Bu, həmçinin onları PUA ordularının kütləvi istehsalına sövq edir.
Təsir: PUA-lar bəzi hücumlar üçün bahalı raketləri əvəz edir
Böyük faydalı yüklərə malik uzun mənzilli PUA-ların çoxalması ordulardan və hökumətlərdən daha çox yerlərdə daha güclü hava hücumundan müdafiə sistemlərini yerləşdirməyi tələb edir. Sürətli texnoloji irəliləyişlər əks tədbirlər hazırlamaq üçün silahlanma yarışına səbəb olub.
Sürü PUA-ları
Kiçik PUA-lar binalara və ya digər qapalı məkanlara nüfuz edə və hədəfi vurmaq üçün lazım olan dağıdıcılığı potensial olaraq məhdudlaşdıra bilər. Bu, ordulara düşmənin rəhbərliyini daha effektiv şəkildə hədəfə almağa kömək edə bilər.
Uzaqdan idarə olunan operatorlar sürüyə konkret hədəfi vurmaq və ya düşmənin hədəfə çatmasının qarşısını almaq kimi məqsədlər verəcək. Süni zəka hər bir PUA-ya tapşırıqlar verəcək və PUA-lar döyüş təyyarəsi eskadrilyaları kimi bir bölmə şəklində əməkdaşlıq edəcək.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
